Poziomowanie maszyn

W przypadku relokacji, modernizacji czy rozbudowy fabryki konieczne jest przeniesienie maszyn, a następnie precyzyjne ich wypoziomowanie. To procedura niezbędna do ich prawidłowej i bezawaryjnej pracy.

Odpowiednio przeprowadzone poziomowanie powinno zapewnić stabilność maszyny, a dzięki temu poprawność jej funkcjonowania i bezpieczeństwo pracowników. Jest to szczególnie ważne w przypadku dużych maszyn o znacznej masie.

Pomiar płaskości i poziomowania

Elementy umożliwiające pozycjonowanie maszyn, ich podzespołów oraz innego wyposażenia.

Nowoczesne przyrządy pomiarowe pozwalają na pomiar płaskości i poziomowania w oparciu o samopionujące i samopoziomujące obrotowe lasery. Możliwy jest pomiar płaskości, prostoliniowości, równoległości, prostokątności oraz poziomowania kołnierzy i fundamentów. Takie urządzenie pomiarowe i kalibracyjne może być obsługiwane przez jedną osobę.

Przykładem rynkowym jest przyrząd pomiarowy Levalign Expert. Przewidziano w nim bezprzewodową komunikację pomiędzy czujnikiem a komputerem. Oprócz analizy pomiarów i sporządzania profesjonalnych raportów za pomocą oprogramowania Windows Alignment Center i funkcji Splice, można mierzyć dowolną liczbę punktów na dużych powierzchniach i porównać powierzchnie w dwóch różnych płaszczyznach.

Poziomice

Na rynku oferowane są specjalne poziomice, które ułatwiają poziomowanie maszyn. Jeżeli czynność wykonuje się jednorazowo, wystarczą przenośne przyrządy poziomujące. Jeśli poziomowanie przeprowadzane jest częściej, warto zainwestować w poziomice montowane trwale na obudowie maszyny.

Za podstawę oferty można uznać poziomice oczkowe (tzw. libelle okrągłe). Wskazują one odchylenie od poziomu i mierzą jego wartość w dowolnym kierunku. Poziomice tego typu dobiera się w zależności od sposobu mocowania oraz regulowania ułożenia, w odniesieniu do samej powierzchni montażu. Warto zwrócić uwagę na poziomice rurkowe (tzw. libelle wzdłużne) o cylindrycznym kształcie. Wskazują one kąt pochylenia, ale tylko w kierunku osi poziomu. Chcąc całkowicie przeprowadzić wypoziomowanie powierzchni przy użyciu takich poziomic, trzeba zastosować dwa przyrządy na jednej płaszczyźnie, które są usytuowane w stosunku do siebie pod kątem 90°. Oferowane na rynku poziomice tego typu są dostępne w wersjach o różnym położeniu okna odczytu.

Niwelatory laserowe

Podnoszenie za pomocą hydrauliki siłowej.

Podczas wyznaczania płaszczyzn poziomych bardzo często wykorzystywane są niwelatory laserowe. Nowoczesne urządzenia tego typu to urządzenia obrotowe, z elektronicznym systemem poziomowania. Warto zwrócić uwagę na ich zasięg, w przypadku niektórych urządzeń wynoszący nawet kilkaset metrów. Rotująca głowica emituje poziomą płaszczyznę oraz dodatkową wiązkę pod kątem 90°. Głowica może pracować ze zmienną prędkością obrotową zarówno w pionie, jak i w poziomie. W warunkach przemysłowych sprawdzają się przyrządy z obudową o stopniu ochrony IP66 i systemem antywstrząsowym.

Z oferty rynkowej można wymienić obrotowy niwelator laserowy z elektronicznym systemem samopoziomowania Stanley Fatmax RL HVPW. Ma zasięg 400 m (z detektorem). Głowica może pracować z prędkością 0, 150, 300 i 600 obr./min. Dokładność płaszczyzny w poziomie wynosi ±1,5 mm na 30 m, a w pionie ±3 mm na 30 m. Z kolei dokładność wiązki głowicy to ±3mm na 30 m, a podstawy ±9 mm na 30 m.

Elementy pozycjonujące

Odpowiednie elementy pozycjonujące pozwalają na uzyskanie właściwego stopnia względnego położenia współpracujących części. Elementy pozycjonujące są szczególnie istotne w maszynach wymagających dokładnego pozycjonowania. Typowy element pozycjonujący bazuje na cylindrycznym korpusie z gwintem zewnętrznym, wkręcanym do elementu regulowanego. Jego podstawa opiera się z kolei na podkładce sferycznej, zapewniającej prawidłowe wzajemne ułożenie pozycjonowanych elementów. Podkładka sferyczna i korpus są połączone śrubą mocującą cały element pozycjonujący do konstrukcji maszyny.

Stopy wahliwe

Ustawienie i poziomowanie automatu wieloczynnościowego.

Dokładność regulacji podczas poziomowania maszyn można uzyskać dzięki stopom wahliwym, które umożliwiają nie tylko odpowiednie wypoziomowanie, ale również stabilne ustawienie maszyny, nawet w przypadku nierównych powierzchni. Oprócz standardowych rozwiązań można zastosować elementy z podstawą antystatyczną, z otworami do kotwienia oraz wykonane ze stali nierdzewnej.

Interesujące rozwiązanie stanowią stopy wahliwe, które można zakotwić. Przykładem są stopy wahliwe z możliwością kotwienia z oferty firmy Elesa+Ganter Polska. Znajdują one zastosowanie przy zabezpieczaniu maszyn i urządzeń, które wskutek drgań są narażone na przesuwanie się po podłożu. Stopy te oferowane są w dwóch wersjach: LV.FO i LVQ.FO. Stopy LV.FO mają trzpienie gwintowane o rozmiarach od M8 do M16, występujące w dwóch wersjach materiałowych: ze stali ocynkowanej oraz stali nierdzewnej AISI 304. Z kolei stopy LVQ.FO występują tylko z trzpieniami wykonanymi ze stali nierdzewnej AISI 304 i mają gwinty o rozmiarach od M16 do M24. W stopach wahliwych LV.FO i LVQ.FO, dzięki specjalnemu kształtowi podstawki, otwory do kotwienia znajdują się w znacznie większej odległości, niż ma to miejsce w innych tego typu rozwiązaniach. Taka konstrukcja stopy ułatwia montaż maszyny. Otwory do kotwienia są fabrycznie zakryte cienką warstwą tworzywa, zabezpieczającą przed gromadzeniem się brudu.

Współosiowość wałów i przekładni

Na poprawność i bezawaryjność pracy maszyny wpływa współosiowość wałów różnych silników i układów napędowych, o którą trzeba zadbać na etapie poziomowania. Na odchyłki w osiowości wału wskazuje przynajmniej kilka zjawisk. Warto więc zwrócić uwagę na podwyższone drgania, przedwczesne uszkodzenie łożysk, wytarcie uszczelnień, uszkodzenie sprzęgieł, wzrost mimośrodowości wirników oraz pogorszenie sprawności niektórych maszyn w efekcie powiększania się luzów. Istotne są również przedwczesne awarie uszczelnień i sprzęgieł. Łożyska mogą mieć przy tym podwyższoną temperaturę. O braku osiowości może świadczyć również poluzowanie śrub mocujących oraz podwyższone zużycie energii elektrycznej. Warto również wspomnieć, że dobrze przeprowadzone osiowanie eliminuje tarcie, a tym samym redukuje zużycie energii.

Brak współosiowości kół i pasów jest przyczyną zwiększenia poziomu drgań i hałasu, a w konsekwencji awarii łożysk. Osiowanie zazwyczaj jest przeprowadzane za pomocą specjalnych przyrządów (np. TKSA 20 firmy SKF). Jeden przyrząd pozwala na osiowanie koła o różnych szerokościach i odmiennych powierzchniach czołowych. Przyrządy pozwalają na osiowanie w rowkach, a nie według powierzchni wieńców kół pasowych. W zależności od modelu maksymalna odległość robocza osiąga do 6 metrów. Dzięki zastosowaniu silnych magnesów przyrząd można łatwo zamontować. Niektóre modele opcjonalnie wyposaża się w specjalne przystawki boczne, które umożliwiają osiowanie kół pasowych wieloprofilowych, a także kół rozrządu i kół łańcuchowych. Wykryta osiowość może być pionowa, pozioma, równoległa lub przybrać kombinowaną postać wszystkich trzech nierówności. O użyciu w warunkach przemysłowych decyduje również obudowa aluminiowa oraz trwała walizka zapewniająca bezpieczny transport.

Usługi poziomowania maszyn

Drukarka do folii (waga maszyny: 12 ton) – przygotowanie do zakotwienia i poziomowania.

Na rynku oferowane są usługi polegające na kompleksowej relokacji maszyn. Przykładem jest oferta firmy Fomach, która obejmuje montaż maszyn i urządzeń, a dzięki zastosowaniu specjalistycznego sprzętu możliwe jest szybkie wykonanie usługi, wraz z instalacją w wyznaczonym przez klienta miejscu na terenie całego zakładu. Zapewniany jest przy tym transfer, odpowiednie rozmieszczenie, pozycjonowanie oraz poziomowanie maszyn wraz z przygotowaniem do uruchomienia. Z kolei firma Kadam, realizując usługę relokacji maszyn, jest w stanie zorganizować połączenie transportu drogowego z transportem morskim. Transport ponadnormatywny i ponadgabarytowy obejmuje w pierwszej kolejności zorganizowanie wszelkich formalności oraz dokumentacji w postaci zezwoleń i uzgodnień.

Usługi relokacji maszyn świadczy również firma Oksel. Zapewnia ona organizację transportu standardowego i ponadnormatywnego, załadunki oraz rozładunki przy użyciu dźwigów czy wózków widłowych. Podczas prac wykonywane są usługi w zakresie hydrauliki, pneumatyki, mechaniki, automatyki przemysłowej, a także prace budowlane w zakresie mocowania i ustawiania maszyn, przygotowania otworów technicznych do wprowadzania bądź wyprowadzania maszyn.

Specjalistyczne usługi w zakresie przemieszczania, przenoszenia maszyn i urządzeń, instalacji oraz relokacji linii produkcyjnych są główną dziedziną działalności firmy Dema Serwis. Każdy projekt rozpoczynany jest inspekcją na obszarze planowanych prac, pod kątem których kolejno przygotowuje się procedury bezpieczeństwa, a następnie plan działań. Firma oferuje demontaż maszyn oraz całych linii produkcyjnych, niezbędne zabezpieczenie maszyn i urządzeń, organizację transportu, a następnie rozładunek, instalację i uruchomienie według indywidualnych ustaleń.

Autor: Damian Żabicki – dziennikarz, redaktor, autor tekstów, specjalizujący się w tematyce technicznej i przemysłowej. Specjalista public relations firm z branży technicznej.

Tekst pochodzi z nr 3/2016 magazynu “Inżynieria i Utrzymanie Ruchu”. Jeśli Cię zainteresował, ZAREJESTRUJ SIĘ w naszym serwisie, a uzyskasz dostęp do darmowej prenumeraty w formie drukowanej i/lub elektronicznej.

Online

Każdy kontakt człowieka z maszyną stanowi potencjalne źródło zagrożenia. Większość wypadków przy pracy jest bezpośrednio związana z obsługą maszyn. Więcej na ten temat przeczytają Państwo w artykule „Maszyna i człowiek – w trosce o bezpieczeństwo”.