Pomiary rezystancji izolacji silników elektrycznych

Chociaż istnieje wiele sposobów oceny stanu izolacji silników elektrycznych, to pomiar rezystancji izolacji (Ri) wciąż pozostaje użytecznym narzędziem, pozwalającym na podjęcie decyzji, czy silnik może być przekazany do eksploatacji, czy powinien być wycofany z użytku.

Oto sześć wskazówek dotyczących wykonywania testu i opracowywania wyników pomiarów.

  1. Rozładowanie uzwojenia silnika ze względu na bezpieczeństwo osoby wykonującej test oraz dokładność pomiarów.

Przed wykonaniem pomiarów Ri oraz po ich przeprowadzeniu należy zewrzeć końcówki uzwojeń silnika z uziemieniem. Dobrą regułą jest uziemienie uzwojenia na 15 minut lub na okres równy czterokrotności czasu wykonywania testu, w zależności od tego, która z tych wielkości jest większa.

2. Odpowiednie wykonanie połączenia uzwojeń do pomiarów.

Jeśli to możliwe, należy odizolować i zmierzyć rezystancję uzwojenia każdej fazy osobno, zaś uzwojenia pozostałych dwóch faz uziemić. Umożliwia to pomiar zarówno rezystancji izolacji międzyfazowej, jak i pomiędzy fazą a uziemieniem.

3. Zapisywanie warunków mających znaczenie dla przeprowadzenia testu.

Należy udokumentować temperaturę otoczenia, wilgotność względną, temperatury uzwojeń, czas pomiaru, napięcie probiercze i schemat połączeń pomiarowych.

4. Wykonanie prostej procedury testowej.

Testowane uzwojenie trzeba podłączyć na jedną minutę pod odpowiednie napięcie probiercze (tabela 1), a następnie przeliczyć otrzymaną wartość Ri w odniesieniu do temperatury 40°C, mnożąc ją przez współczynnik KT (tabela 2). Większość nowoczesnych izolacji zalicza się do kategorii „izolacja termoutwardzalna”. Natomiast wartości z kolumny „izolacja termoplastyczna” należy wykorzystać, gdy wiadomo, że testowany silnik jest bardzo stary i ma uzwojenia z izolacją wykonaną z asfaltu, szelaku lub miki.

5. Uwzględnienie czynników, które mogą mieć wpływ na pomiar Ri.

Podczas testu należy zwracać uwagę na następujące czynniki:

zanieczyszczenia powierzchni takimi substancjami, jak oleje, pyły i sole. Mogą one być przewodzące, co spowoduje otrzymanie mniejszych wartości Ri;

jeśli temperatura uzwojenia jest mniejsza lub równa punktowi rosy, na powierzchni może gromadzić się wilgoć, która spowoduje otrzymanie niższych wartości Ri. Gdy uzwojenie jest pod innym względem w dobrym stanie, to jego osuszenie rozwiąże problem;

rezystancja izolacji uzwojenia zmniejsza się przy spadku temperatury uzwojenia, tak więc zaleca się przeliczać wyniki pomiarów na temperaturę odniesienia;

wartość napięcia probierczego oraz istniejący w uzwojeniach ładunek mogą także wpływać na wynik pomiaru Ri, jednak wybranie właściwego napięcia (tabela 1) i przestrzeganie prawidłowych praktyk uziemiania przed wykonaniem pomiarów powinny wyeliminować ten problem.

6. Ocena wyników pomiarów.

Wyniki pomiarów należy porównać z zalecanymi wartościami minimalnymi dla skorygowanej rezystancji izolacji (tabela 3). Uzyskanie niższych wartości powinno być przyczyną przeprowadzenia dalszych testów, zanim silnik zostanie oddany do eksploatacji. Niektóre maszyny pracują przy wartościach Ri niższych od podanych. Dlatego warto mieć do dyspozycji dane historyczne.


Mike Howell jest specjalistą ds. wsparcia technicznego w Stowarzyszeniu EASA (Electrical Apparatus Service Association), zrzeszającym firmy zajmujące się sprzedażą i serwisem urządzeń elektromechanicznych.