Udostępnij Udostępnij Udostępnij Udostępnij Print

Powrót do podstaw: generatory vs. silniki elektryczne

-- czwartek, 07 czerwiec 2018

Generator prądu zamienia energię mechaniczną na elektryczną. Silnik elektryczny z kolei działa odwrotnie, zamieniając energię elektryczną na mechaniczną, służącą do napędu maszyn. Pomimo tej znaczącej różnicy generatory prądu i silniki elektryczne mają ze sobą wiele wspólnego.

Wspólne dla generatorów oraz silników elektrycznych są m.in. mechanizm działania oraz podstawowa konstrukcja. Oba urządzenia działają, wykorzystując prawo Faradaya o indukcji elektromagnetycznej.

Generatory: od energii mechanicznej do elektrycznej

Prawo Faradaya mówi, że jeżeli nastąpi zmiana pola magnetycznego w zamkniętym obwodzie, takim jak przewód lub cewka, elektrony są zmuszone do poruszania się prostopadle do kierunku tego pola. Powstaje wówczas siła elektromotoryczna, która powoduje ruch elektronów w jednym kierunku. To zjawisko może być wykorzystane do wytworzenia energii elektrycznej w generatorze.

By wytworzyć strumień magnetyczny, magnes i przewodnik przemieszczają się względem siebie. Przewód jest bardzo ciasno nawinięty, tworząc cewkę elektryczną, co zapewnia zwiększenie liczby zwojów i tym samym większą siłę elektromotoryczną. Poprzez ciągły ruch cewki lub magnesu, gdy druga część pozostaje w bezruchu, powstaje ciągła zmiana strumienia magnetycznego. Element obrotowy nazywany jest wirnikiem, podczas gdy element nieruchomy to stojan.

Generatory można podzielić na dwie kategorie: prądnice wytwarzające napięcie stałe oraz alternatory wytwarzające napięcie przemienne.

Prądnica to rodzaj generatora elektrycznego, który jako pierwszy znalazł zastosowanie w przemyśle. Prądnica została wynaleziona przez kilka osób niezależnie w czasie rewolucji przemysłowej. Urządzenie to wykorzystuje obracające się uzwojenia i pole magnetyczne do zamiany energii mechanicznej w prąd stały (direct current – dc). Historycznie prądnice były stosowane do produkcji energii elektrycznej, a do wytworzenia energii mechanicznej często wykorzystywano silnik parowy.

Obecnie prądnice nie mają wielu zastosowań poza kilkoma aplikacjami o małej mocy. Alternatory są o wiele bardziej popularnymi urządzeniami służącymi do produkcji energii elektrycznej. Ten typ generatora zamienia energię mechaniczną na prąd przemienny. Zamocowany ruchomo magnes (wirnik) obraca się wewnątrz pierścienia z zestawem uzwojeń na żelaznym rdzeniu – stojana. Obracające się pole magnetyczne indukuje napięcie przemienne w stojanie. Pole magnetyczne może być generowane z użyciem magnesów stałych lub elektromagnesów. Alternator samochodowy, podobnie jak generatory w elektrowniach wytwarzające prąd do sieci, są generatorami elektrycznymi.

Silniki elektryczne: od energii elektrycznej do mechanicznej

Silniki elektryczne znajdują zastosowanie w bardzo wielu aplikacjach, od przemysłu wytwórczego do urządzeń domowych. Zasada ich działania jest odwrotna niż generatorów. Zamiast zamieniać energię mechaniczną na energię elektryczną, silnik elektryczny przetwarza energię elektryczną na mechaniczną.

Wirnik to poruszający się wał silnika, który tworzy bezpośrednio energię mechaniczną. Stojan zbudowany jest z uzwojeń i magnesów stałych, z rdzeniem wykonanym z cienkich blach złożonych razem. Taki rdzeń zwany jest rdzeniem warstwowym. Budowa warstwowa powoduje mniejsze straty energii niż w przypadku rdzenia wykonanego z litego materiału. Pomiędzy stojanem a wirnikiem istnieje niewielka przerwa wypełniona powietrzem, która pomaga w zwiększeniu natężenia prądu magnesującego. Pomimo że silniki elektryczne mogą być piezoelektryczne, elektrostatyczne lub magnetyczne, to właśnie te ostatnie stanowią znakomitą większość wśród obecnie stosowanych. Niektóre z urządzeń zasilane są napiciem stałym, podczas gdy inne napięciem przemiennym. Tych ostatnich jest zdecydowanie więcej.


Prawo Faradaya o indukcji elektromagnetycznej

Dziś wiemy, że elektryczność i pole magnetyczne to zjawiska nierozerwalnie ze sobą związane, a zależności między nimi opisuje dział fizyki – elektromagnetyzm. W odniesieniu do przyrody i całego wszechświata, jaki znamy, uważa się, że siła elektromagnetyczna w formie, w jakiej istnieje dotychczas, powstała między 1012 a 106 sekund po wielkim wybuchu.

W 1831 r. fizyk Michael Faraday odkrył zjawisko indukcji elektromagnetycznej, zauważając bliski związek pomiędzy obserwowanymi zjawiskami magnetyzmu i elektryczności. Co interesujące, w 1832 r. kolejny naukowiec, Joseph Henry, dokonał niezależnie tego samego odkrycia. Faraday był tym, który pierwszy opublikował swoje odkrycie, i do dzisiaj to jemu przypisuje się to osiągnięcie.

W późniejszym czasie James Clerk Maxwell znalazł sposób, aby za pomocą matematycznych wzorów opisać odkrycie Faradaya, co zaowocowało stworzeniem równania znanego jako równanie Maxwella-Faradaya.

Prawo Faradaya jest prawem fizyki pozwalającym dokładnie przewidzieć i zmierzyć, w jaki sposób pole magnetyczne wchodzi w interakcję z prądem i generuje siłę elektromotoryczną (electromotive force – EMF). Za pomocą siły elektromotorycznej możliwa jest zamiana innych form energii, np. energii mechanicznej, na elektryczną. Ta zasada fizyki pozwala konstruować zarówno silniki elektryczne, jak i generatory prądu. Pomimo że obie maszyny realizują przeciwne funkcje, działają w oparciu o tę samą zasadę i wykorzystują te same prawa fizyki.


Podsumowanie

Wkład Michaela Faradaya w rozwój nauki o elektryczności i magnetyzmie był niezrównany, pomimo jego skromnego oficjalnego wykształcenia oraz mimo tego, że na początku XIX w. badania empiryczne zjawisk fizycznych były relatywnie nowością w świecie nauki. Faraday jest bez wątpienia jednym z najbardziej wpływowych naukowców w historii ludzkości.

Najważniejsze odkrycie Faradaya – interakcja pola magnetycznego z przepływającym prądem, tworząca siłę elektromotoryczną – otworzyło drogę do wykorzystywanych współcześnie technologii maszyn elektrycznych. Prawo Faradaya o indukcji magnetycznej jest podstawową zasadą działania transformatorów, silników elektrycznych, generatorów, cewek indukcyjnych i zaworów elektromagnetycznych. Bez tej wiedzy niemożliwe byłoby stworzenie niezawodnego sprzętu wytwarzającego energię do sieci elektrycznej lub silników elektrycznych napędzających maszyny. Co więcej, zasady elektrodynamiki sformułowane przez Faradaya, a później Maxwella miały wpływ na powstanie teorii względności Alberta Einsteina.

Davis Manney zajmuje stanowisko marketing administratora w firmie L&S Electric.

Tekst pochodzi z nr 3/2018 magazynu "Inżynieria i Utrzymanie Ruchu". Jeśli Cię zainteresował, ZAREJESTRUJ SIĘ w naszym serwisie, a uzyskasz dostęp do darmowej prenumeraty w formie drukowanej i/lub elektronicznej.


Podobne artykuły

Przeczytaj także

ITM Polska, Subcontracting, Modernlog, Focast, 3D Solutions
Dźwięki pracujących maszyn, liczne rozmowy, spotkania kooperacyjne oraz ciekawe konferencje – za nami Targi ITM Polska Innowacje – Technologie – Maszyny oraz odbywające się w tym samym czasie Targi... więcej »
25 lat działalności Emerson Automation Solutions w Polsce
7 czerwca w Łodzi firma Emerson Automation Solutions świętowała jubileusz 25-lecia obecności na polskim rynku. W wydarzeniu, które odbyło się w Hotelu Vienna House Andel’s, wzięli udział eksperci... więcej »
Sprężarki z napędem VSD - 8 kluczowych zalet
Instalacja zewnętrznego napędu o zmiennej prędkości obrotowej (VSD), choć jest rozwiązaniem tańszym od wbudowanego, może nastręczać sporych problemów w czasie eksploatacji, mających wpływ... więcej »
Eksperci BASF Polska na V Kongresie Polska Chemia w Wieliczce
W ramach V edycji Kongresu Polska Chemia, w dniach 13-14 czerwca, w Wieliczce przedstawiciele polskiego sektora chemicznego debatowali o najnowszych trendach oraz wyzwaniach stojących przed polską... więcej »
Czy w przypadku problemów z dostawami energii Polska może liczyć na sąsiadów?
Wysokie temperatury powodują, że wraca temat ryzyka wystąpienia blackoutu w polskim systemie energetycznym. Elektrownie węglowe, na którym bazuje polski system, w czasie upałów mają problem z... więcej »
Nowa fabryka WAGO we Wróblowicach
Ruszyła produkcja w nowo wybudowanej fabryce WAGO we Wróblowicach, w gminie Miękinia. To już drugi, oprócz inwestycji we Wrocławiu, zakład produkcyjny spółki w regionie. Firma WAGO jest jednym z... więcej »
 
Aktualne wydanie

Zobacz także

  •   Wydarzenia  
  •   Katalog  

Wydarzenia

ENERGETAB Międzynarodowe Energetyczne Targi Bielskie
2018-09-12 - 2018-09-14
Miejsce: Bielsko Biała
ROBOTECH Robotics Technology Conference
2018-09-18 - 2018-09-18
Miejsce: Wrocław
VI Międzynarodowa Konferencja HAZEX
2018-09-20 - 2018-09-21
Miejsce: Kraków
Forum Mycia Przemysłowego 

2018-09-26 - 2018-09-27
Miejsce: Wrocław
IV Europejski Kongres Lean Manufacturing
2018-09-28 - 2018-09-29
Miejsce: Katowice
TOOLEX - Targi Obrabiarek, Narzędzi i technologii Obróbki
2018-10-02 - 2018-10-04
Miejsce: Sosnowiec

Katalog

MEWA TEXTIL-SERVICE SP. Z O.O.
MEWA TEXTIL-SERVICE SP. Z O.O.
Andersa 15
41-200 Sosnowiec
tel. 32 363 82 60

zobacz wszystkie




SONDA

Czy inwestycje na rzecz energooszczędności się opłacają?

Oddanych głosów: 16

50% 50 %
tak 8 głos(ów)

31.3% 31.3 %
nie 5 głos(ów)

18.8% 18.8 %
nie potrafię wyliczyć 3 głos(ów)


Wydania specjalne

O wydawnictwie   |   Reklama   |   Mapa strony   |   Kontakt   |   Darmowa prenumerata   |   RSS   |   Partnerzy   |   
Copyright © 2003-2018 Trade Media International
zobacz nasze pozostałe strony
Trade Media International Inżynieria & Utrzymanie Ruchu Control Engineering Polska MSI Polska Inteligentny Budynek Design News Polska Almanach Produkcji w Polsce